ક્લીન એનર્જી ક્ષેત્રે ગુજરાતની મોટી છલાંગ, નવી પોલિસીથી ખુલશે રોકાણના દ્વાર
આજના દોરમાં જ્યારે આખી દુનિયા પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને ક્લાઇમેટ ચેન્જ (Climate Change) જેવી ગંભીર પડકારોનો સામનો કરી રહી છે, ત્યારે દેશના સૌથી પ્રગતિશીલ અને ઔદ્યોગિક રીતે અગ્રણી રાજ્યોમાં સામેલ ગુજરાતે વધુ એકવાર ભવિષ્યની દિશા નક્કી કરતું મોટું પગલું ભર્યું છે. ગુજરાત સરકારે રાજ્યમાં ક્લીન એનર્જી એટલે કે સ્વચ્છ ઊર્જાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પોતાની નવી અને અત્યંત આધુનિક ‘ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને રિન્યુએબલ એનર્જી (RE) પોલિસી’ ની જાહેરાત કરી છે. આ નીતિનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રાજ્યમાં દેશ-વિદેશના મોટા રોકાણકારોને આકર્ષિત કરવાનો અને ગુજરાતને ભારતનું ‘ક્લીન એનર્જી હબ’ બનાવવાનો છે.
આ નીતિ માત્ર પર્યાવરણની રક્ષા પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે આવનારા સમયમાં રોજગારીની લાખો નવી તકો ઊભી કરવા અને રાજ્યની આર્થિક ગતિને નવી ઊંચાઈએ લઈ જવાની મજબૂત નીંવ પણ છે. આવો વિગતવાર જાણીએ કે ગુજરાતની આ નવી નીતિ શું છે અને તેના દ્વારા સરકાર કયા મોટા લક્ષ્યો હાંસલ કરવા જઈ રહી છે.
શું છે ગુજરાતની નવી ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને RE પોલિસી?
ગુજરાત સરકાર દ્વારા લાવવામાં આવેલી આ નવી નીતિ દેશની સૌથી મહત્ત્વાકાંક્ષી ઊર્જા નીતિઓમાંની એક માનવામાં આવી રહી છે. તેનો મુખ્ય ફોકસ અશ્મિભૂત ઇંધણ (Fossil Fuels) પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને સૌર (Solar), પવન (Wind) તથા ગ્રીન હાઇડ્રોજનના ઉત્પાદનને મોટા પાયે પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
પારંપરિક ઊર્જા સ્ત્રોતોથી હટીને હવે દુનિયાનું વલણ પર્યાવરણ અનુકૂળ ઊર્જા તરફ થઈ રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં ગુજરાત સરકારે રોકાણકારો માટે નિયમોને અત્યંત સરળ અને પારદર્શક બનાવ્યા છે. જમીન ફાળવણીથી લઈને વીજળીના ટ્રાન્સમિશન અને ટેક્સમાં છૂટ સુધી, સરકારે અનેક આકર્ષક જોગવાઈઓ કરી છે, જેના કારણે દેશ અને દુનિયાની મોટી એનર્જી કંપનીઓ ગુજરાતમાં રોકાણ કરવા માટે પ્રેરિત થઈ રહી છે.
રોકાણકારોને આકર્ષવા માટે સરકારના મોટા પગલાં
કોઈપણ રાજ્યમાં મોટા પાયે રોકાણ ત્યારે જ આવે છે જ્યારે ત્યાંની નીતિઓ રોકાણકારો માટે અનુકૂળ હોય. ગુજરાત સરકારે આ વાતનું પૂરેપૂરું ધ્યાન રાખ્યું છે અને નવી પોલિસી હેઠળ અનેક શાનદાર સગવડો પૂરી પાડી છે:
-
સરળ અને પારદર્શક જમીન ફાળવણી: રિન્યુએબલ એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સ અને ગ્રીન હાઇડ્રોજન પ્લાન્ટ સ્થાપવા માટે સૌથી મોટી જરૂરિયાત વિશાળ જમીનની હોય છે. સરકારે તેના માટે જમીન મેળવવાની પ્રક્રિયાને ખૂબ જ સરળ બનાવી દીધી છે જેથી રોકાણકારોને કોઈપણ પ્રકારની કાગળની અડચણોનો સામનો કરવો ન પડે.
-
વીજળીના ટ્રાન્સમિશન અને વ્હીલિંગમાં છૂટ: ગ્રીન એનર્જીના ઉત્પાદન પછી તેને એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ મોકલવા (Transmission) માટે સરકારે વિશેષ છૂછાટો આપી છે. તેનાથી કંપનીઓનો ખર્ચ ઘટશે અને તેઓ બજારમાં ઓછા ભાવે ઊર્જા ઉપલબ્ધ કરાવી શકશે.
-
નાણાકીય પ્રોત્સાહન અને ટેક્સમાં રાહત: શરૂઆતના સ્તરે રોકાણકારોને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે વિવિધ પ્રકારની નાણાકીય સહાય અને કર (Taxes) માફીની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આનાથી નાની અને મધ્યમ કંપનીઓ માટે પણ આ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કરવો સરળ બન્યો છે.
-
સિંગલ વિન્ડો ક્લિયરન્સ સિસ્ટમ: રોકાણકારોએ અલગ-અલગ વિભાગોના ધક્કા ખાવા ન પડે, તે માટે સરકારે ‘સિંગલ વિન્ડો’ વ્યવસ્થા કરી છે જેના હેઠળ તમામ પ્રકારની મંજૂરીઓ એક જ જગ્યાએથી ખૂબ જ ઓછા સમયમાં મળી જાય છે.
ગ્રીન હાઇડ્રોજન શા માટે ભવિષ્યની ઊર્જા છે?
તમારા મનમાં આ સવાલ જરૂર આવતો હશે કે આખરે ‘ગ્રીન હાઇડ્રોજન’ને લઈને આટલી ચર્ચા કેમ થઈ રહી છે અને તે શા માટે આટલી મહત્ત્વપૂર્ણ છે?
તમને જણાવી દઈએ કે ગ્રીન હાઇડ્રોજનને ભવિષ્યનું ઇંધણ (Fuel of the Future) કહેવામાં આવે છે. જ્યારે પાણી ($H_2O$) ને રિન્યુએબલ એનર્જી (જેવી કે સોલાર કે વિન્ડ પાવર) ની મદદથી ઇલેક્ટ્રોલિસિસ પ્રક્રિયા દ્વારા તોડવામાં આવે છે, ત્યારે ગ્રીન હાઇડ્રોજન બને છે. તેના બળવાથી કે ઉપયોગ કરવાથી પર્યાવરણને કોઈ નુકસાન થતું નથી અને માત્ર પાણીની વરાળ જ નીકળે છે.
તેનો ઉપયોગ ભારે ઉદ્યોગો (જેવી કે સ્ટીલ અને કેમિકલ), ભારે વાહનવ્યવહાર (ટ્રક અને બસો) તેમજ શિપિંગ ક્ષેત્રમાં મોટા પાયે થઈ શકે છે. ગુજરાતમાં પહેલેથી જ દેશના સૌથી મોટા પેટ્રોકેમિકલ અને ઇન્ડસ્ટ્રિયલ હબ (જેમ કે જામનગર, દહેજ અને હજીરા) આવેલા છે, તેથી ત્યાં ગ્રીન હાઇડ્રોજનની માંગ અને વપરાશની અઢળક શક્યતાઓ રહેલી છે.
રોજગારીની નવી તકો અને આર્થિક વિકાસ
ગુજરાત સરકારની આ નવી પહેલથી માત્ર પર્યાવરણને જ ફાયદો નહીં થાય, પરંતુ રાજ્યના યુવાનો માટે રોજગારીના દ્વાર પણ ખૂલશે. જ્યારે દેશ-વિદેશની કંપનીઓ સોલાર પાર્ક, વિન્ડ ફાર્મ અને ગ્રીન હાઇડ્રોજન યુનિટ્સ સ્થાપશે, ત્યારે એન્જિનિયરો, ટેકનિકલ નિષ્ણાતો, મેન્યુફેક્ચરિંગ સ્ટાફ અને મેનેજમેન્ટ પ્રોફેશનલ્સ માટે બમ્પર નોકરીઓ પેદા થશે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ નીતિના જમીની સ્તરે અમલીકરણથી આગામી કેટલાક વર્ષોમાં ગુજરાતમાં અબજો ડોલરનું રોકાણ આવી શકે છે. આ માત્ર ગુજરાતની અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત કરશે નહીં, પરંતુ ભારત સરકારના વર્ષ 2070 સુધીમાં ‘નેટ-ઝીરો’ (Net-Zero) કાર્બન ઉત્સર્જનના લક્ષ્યને હાંસલ કરવામાં પણ સૌથી મોટું યોગદાન આપશે.
ગુજરાત હંમેશા દેશની આર્થિક પ્રગતિ માટે રોલ મોડેલ તરીકે સેવા આપી રહ્યું છે. ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને નવી નવીનીકરણીય ઉર્જા નીતિ રજૂ કરીને, રાજ્યએ આર્થિક વિકાસની સાથે પર્યાવરણીય સંરક્ષણ પ્રત્યેની તેની ગંભીર પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી છે. સરકારનું આ સ્વપ્નદ્રષ્ટા પગલું સ્પષ્ટ કરે છે કે, ભવિષ્યમાં, ગુજરાત ઊર્જા નકશા પર એક ચમકતા તારા તરીકે ઉભરી આવશે – માત્ર ભારત માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વ માટે. આ રોકાણકારો માટે એક સુવર્ણ તક રજૂ કરે છે અને પર્યાવરણ ઉત્સાહીઓ માટે ખૂબ જ આનંદદાયક સમાચાર લાવે છે.
