સોલાર ઉત્પાદકોની ઇન્વેન્ટરીનું થશે રક્ષણઃ સ્ટેન્ડઅલોન સોલાર પીવી મોડ્યુલ ઉત્પાદકોને સરકારે આપ્યો મોટો ઓક્સિજન
ભારતના રિન્યુએબલ એનર્જી (નવીનીકરણીય ઉર્જા) ક્ષેત્ર અને સોલાર ઉદ્યોગ માટે કેન્દ્ર સરકાર તરફથી એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ અને રાહત આપનારા સમાચાર સામે આવ્યા છે. નવી અને નવીનીકરણીય ઉર્જા મંત્રાલય (MNRE) દ્વારા સોલાર પ્રોજેક્ટ્સ માટેની એક મોટી મુક્તિ સમયરેખા લંબાવવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
ભારત સરકારના નવી અને નવીનીકરણીય ઉર્જા મંત્રાલય (MNRE) એ શનિવારે એક સત્તાવાર અને અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નીતિગત નિર્ણયની જાહેરાત કરી છે. સરકારે દેશમાં સૌર ઉર્જાના વ્યાપને વધારવા અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોને નુકસાનથી બચાવવા માટે એક મોટું કદમ ઉઠાવ્યું છે. આ નવા આદેશ અનુસાર, સરકારે સોલાર પીવી સેલ માટે મંજૂર મોડેલ્સ અને ઉત્પાદકોની સૂચિ એટલે કે ALMM (Approved Models and Manufacturers of Solar Photovoltaic Cells) સૂચિ-II ના અમલીકરણના કડક નિયમોમાંથી નેટ-મીટરિંગ અને ઓપન એક્સેસ રિન્યુએબલ એનર્જી (RE) પ્રોજેક્ટ્સ માટેની મુક્તિ સમયરેખાને ૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધી લંબાવી દીધી છે. આ અગાઉ, આ મર્યાદિત સેગમેન્ટ માટે આપવામાં આવેલી આ વિશેષ છૂટ ૩૧ મે, ૨૦૨૬ ના રોજ સમાપ્ત થવાની હતી, જેને હવે સાત મહિના માટે લંબાવવામાં આવી છે.
મૂળ નીતિ યથાવત, પરંતુ ઉદ્યોગો માટે સીમિત રાહત વિન્ડો
નવી અને નવીનીકરણીય ઉર્જા મંત્રાલયે પોતાના સત્તાવાર નિવેદનમાં એ વાત બહુ સ્પષ્ટપણે રેખાંકિત કરી છે કે, સોલાર પીવી સેલ માટેના ALMM સૂચિ-II ના અમલીકરણના સંદર્ભમાં ભારત સરકારની મૂળભૂત અને લાંબાગાળાની નીતિમાં કોઈ જ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે સૌર ઉર્જા પ્રોજેક્ટ્સ માટે ALMM સૂચિ-II ની સામાન્ય લાગુ પડવાની ક્ષમતામાં કોઈ પણ પ્રકારનું વ્યાપક વિસ્તરણ આપવામાં આવશે નહીં.
સરકાર આ નીતિના કડક અમલ માટે કટિબદ્ધ છે. જો કે, વર્તમાન બજારની પરિસ્થિતિઓ અને સ્થાનિક પ્રોજેક્ટ્સની આર્થિક વ્યવહારુતાને ધ્યાનમાં રાખીને, માત્ર નેટ મીટરિંગ પ્રોજેક્ટ્સ (ખાસ કરીને નાના અને રૂફટોપ સોલાર ગ્રાહકો) અને ઓપન એક્સેસ રિન્યુએબલ પાવર પ્રોજેક્ટ્સ માટે જ આ મર્યાદિત રાહત વિન્ડો પૂરી પાડવામાં આવી છે. આ વ્યવસ્થા હેઠળ, આવા વિશિષ્ટ પ્રોજેક્ટ્સ હવે ALMM સૂચિ-II ના પાલનની ફરજિયાત શરત વિના પણ ૩૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ સુધીમાં સંપૂર્ણપણે કાર્યરત થઈ શકશે.
સ્થાનિક ઉત્પાદકો અને ઇન્વેન્ટરીનું રક્ષણ કરવાનો મુખ્ય હેતુ
સરકારના આ વ્યૂહાત્મક પગલા પાછળ દેશના નાના અને મધ્યમ કક્ષાના સ્ટેન્ડઅલોન સોલાર પીવી મોડ્યુલ ઉત્પાદકોને આર્થિક ટેકો આપવાનો મુખ્ય હેતુ રહેલો છે. મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ વિસ્તરણથી સ્થાનિક બજારમાં સોલાર મોડ્યુલ્સની વધારાની માંગ ઊભી થશે. આ માંગના કારણે જે સ્થાનિક ઉત્પાદકો પાસે ઇન્વેન્ટરી (તૈયાર માલ કે કાચો માલ) ના રૂપમાં પહેલાથી જ મોટું મૂડીરોકાણ ફસાયેલું પડ્યું છે, તેમનું આર્થિક નુકસાન થતાં અટકશે અને તેમના રોકાણને યોગ્ય સુરક્ષા કવચ મળશે.
આ ઉપરાંત, આ વધારાના સમયગાળાને લીધે સ્થાનિક મોડ્યુલ ઉત્પાદકોને ALMM લિસ્ટ-II માં સત્તાવાર રીતે નોંધાયેલા ભારતીય સોલાર સેલ ઉત્પાદકો પાસેથી જ પોતાના સોલાર સેલનું સોર્સિંગ (ખરીદી) અસરકારક રીતે વધારવા માટે પૂરતો સમય મળી રહેશે. હાલના તબક્કે ભારતમાં ALMM લિસ્ટ-II હેઠળ સોલાર સેલના ઉત્પાદનની ક્ષમતા સતત અને ઝડપથી વધી રહી છે, તેથી આ વધારાનો સમય બજારમાં સપ્લાય ચેઈનને સંતુલિત કરવામાં ખૂબ જ મદદરૂપ સાબિત થશે.
સોલાર મેન્યુફેક્ચરિંગમાં આત્મનિર્ભરતા તરફ મજબૂત કદમ
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ભારતીય ઉર્જા ક્ષેત્રમાં સોલાર પીવી ઉત્પાદન એ કેન્દ્ર સરકારના સૌથી મહત્વના કેન્દ્રબિંદુઓમાંથી એક રહ્યું છે. વડાપ્રધાનના ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ ના વિઝનને સાકાર કરવા માટે આ ક્ષેત્ર અત્યંત મહત્વનું છે. મંત્રાલયે ઉમેર્યું હતું કે, સરકારની નીતિઓનો અંતિમ ધ્યેય ભારતને સોલાર પીવી મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રે સંપૂર્ણપણે સ્વનિર્ભર બનાવવાનો અને વૈશ્વિક ગ્રીન એનર્જી મૂલ્ય શૃંખલા (Global Value Chain) માં ભારતને એક અગ્રણી અને મજબૂત વૈશ્વિક ખેલાડી તરીકે સ્થાપિત કરવાનો છે.
સરકાર ઈચ્છે છે કે વિદેશી આયાત પરની નિર્ભરતા સંપૂર્ણપણે નાબૂદ થાય અને ભારતમાં જ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરના સોલાર સેલ અને મોડ્યુલનું ઉત્પાદન થાય. આ નવી મુક્તિ સમયરેખા સ્થાનિક ઉદ્યોગોને આંચકો આપ્યા વિના ધીમે-ધીમે નવી કડક નીતિ તરફ વાળવામાં એક મહત્વપૂર્ણ સેતુનું કામ કરશે, જે દેશના એકંદર રિન્યુએબલ એનર્જીના લક્ષ્યાંકોને સમયસર પૂરા કરવામાં ખૂબ જ મદદરૂપ થશે.
